Αρχείο
Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο

Τον πανηγυρικό της ημέρας κατά τα Ελευθέρια της πόλης εκφώνησε  ο εκπαιδευτικός Ευάγγελος  Τσάνης, ο οποίος εξιστόρησε το χρονικό της απελευθέρωσης της Πτολεμαΐδας  βασιζόμενος σε στοιχεία  του ημερολογίου ενός Κύπριου δασκάλου και φοιτητή ιατρικής που βρέθηκε την εποχή εκείνη στην περιοχή μας.

Ομιλία για την 98η απελευθέρωση της Πτολεμαΐδας

Σεβασμιότατοι Μητροπολίτες

Κύριε Γ.Γ. της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας

Κύριε Δήμαρχε της πόλης μας που εορτάζει σήμερα

Κύριοι Βουλευτές

Κύριε Νομάρχη

Κυρίες και κύριοι επίσημοι προσκεκλημένοι

Κυρίες και κύριοι

Αγαπημένα μας παιδιά

Όταν μου ανατέθηκε η εκφώνηση του πανηγυρικού της ημέρας η αλήθεια είναι ότι προβληματίστηκα μη ξέροντας κι εγώ πολλά πράγματα για τα γεγονότα, πέρα από το ότι γιορτάζουμε την απελευθέρωση από τον τουρκικό Ζυγό.

Έτσι αποφάσισα να μην μιλήσω εγώ αλλά κάποιος που έζησε αυτά τα γεγονότα 98 χρόνια πριν και σίγουρα έχει κάτι περισσότερο να μας πει.

Αυτός είναι ο Ιωάννης Πηγασίου καταγόμενος από τον Καραβά Κερύνειας Κύπρου. Πρώην Δάσκαλος και φοιτητής της ιατρικής ακολούθησε τον Ελληνικό Στράτο για την απελευθέρωση της Μακεδονίας μας ως γιατρός .

Στην σειρά άρθρων ,που δημοσιεύτηκαν στην Κύπρο στην εφημερίδα Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ το έτος 1913 , από το ημερολόγιο που κρατούσε περιγράφει με πολύ παραστατικό τρόπο και την απελευθέρωση της Πτολεμαΐδας μας μέσα από διάφορα περιστατικά που αναδεικνύουν το μεγαλείο ψυχής του στρατού μας.

Τα κείμενα του από τα οποία επιλέχτηκαν αυτά τα περιστατικά βρίσκονται αναδημοσιευμένα στο βιβλίο του Αρχιερατικού επιτρόπου Εορδαίας πατρός Νικηφόρου Μανάδη «ΕΟΡΔΑΙΑ ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ».

 

Η προέλαση προς την Πτολεμαΐδα

Ο τουρκικός στρατός αφού καταδιώχθηκε από τον Σαραντάπορο πορεύθηκε προς το ΝΑ μέρος της Μακεδονίας για να υπερασπιστεί  τη μακεδονική πρωτεύουσα στρατοπεδεύοντας στα Γιαννιτσά ,ενώ ένα άλλο μέρος του είχε κατέβει προς τα Καϊλάρια ,

έτσι λεγόταν τότε η  Πτολεμαΐδα μας, για να αποκόψει την πορεία του ελληνικού στρατού προς το Σοροβιτς (Αμύνταιον) και γενικά προς το Μοναστήρι. Προς τα εκεί πορεύθηκε και ο στρατός μας αφού κατέλαβε την Κοζάνη.

Τα Καϊλάρια απέχουν από την Κοζάνη περίπου 8 ώρες. Ο δρόμος που οδηγεί προς τα εκεί είναι αμαξιτός και διέρχεται μέσα από  πεδιάδες. Δεξιά και αριστερά του δρόμου σε μεγάλες αποστάσεις υψώνονται χιονοσκεπή βουνά και όρη.Μεταξύ των βουνών αυτών εκτείνεται πεδιάδα γεμάτη χωριά των οποίων οι Τούρκοι κάτοικοι είναι μάλλον άγριοι και αιμοχαρείς .

Ο ηρωικός στρατός μας λοιπόν  έχει να παλέψει τώρα με πολλά στοιχεία. Έχει να παλέψει με τον βροχερό και χιονοσκεπή καιρόν.  Έχει να παλέψει  με τους ανυπότακτους χωρικούς και με το κύριο σώμα του τουρκικού στρατού. Και το λυπηρό είναι ότι ο δρόμος από την ακατάπαυστη βροχή, έγινε αδιάβατος, εξαιτίας της λάσπης . Δύσκολη έγινε και η μεταφορά των κανονιών και των προμηθειών. Πολλά άλογα εξαντλημένα από τον κόπο, έπεφταν  και έμεναν στον τόπον.

Για να καταλάβεις το ελληνικό μεγαλείο, πρέπει να περάσεις από αυτά τα μέρη. Χωρίς να το θέλεις, μπροστά σε τέτοιο θέαμα, αισθάνεσαι μίαν μεγαλοπρεπή υπερηφάνεια, αισθάνεσαι ότι ψήλωσες. Τιμή και δόξα στους ήρωες μας, οι οποίοι μας χάρισαν μιαν τέτοια  δύναμη, οι οποίοι μας ανέβασαν από τον τάφο όπου βρισκόμασταν, σε τέτοιο ύψος εθνικό.

Ευτυχή, ευτυχέστατο θεωρώ τον εαυτό μου, αναφέρει ο Κύπριος γιατρός, διότι αξιώθηκα να γίνω θεατής τέτοιου αφάνταστου μεγαλείου. Ευτυχέστατος είμαι, γιατί αχόρταγα κι από κοντά ασπάστηκα και αγκαλιάστηκα με τους αθανάτους ήρωες μας.

 Αφού λοιπόν τα αποσπάσματα κατέλαβαν τα διάφορα χωρία, το κύριο σώμα πορεύεται ορμητικά προς τα Καϊλάρια. Τέσσερις ώρες έξω από την Κοζάνη αριστερά του δρόμου σε μικρή απόσταση απ’ αυτόν υψώνονται λόφοι δασώδεις, κοντά στους οποίους υπάρχουν 2-3 τουρκικά χωρία. Τους λόφους αυτούς είχε καταλάβει ισχυρή τουρκική δύναμη η οποία νόμιζε ότι δεν είχε αναγνωρισθεί.

 Με θαυμαστό όμως τρόπο και χωρίς κανείς να γνωρίζει την ύπαρξη του κρυμμένου εχθρού δίνεται διαταγή παρατάξεως κοντά σε αυτούς τους λόφους .Έκπληκτοι έμειναν οι στρατιώτες, γιατί καμία ειδοποίηση δεν είχαν για αυτήν την εχθρική δύναμη. Τίποτε δεν διακρινόταν πάνω στα βουνά. Μόνον βασίλευε η σιγή. Και όμως υπήρχε εχθρός. Πώς ανακαλύφθηκε αυτό έμεινε ανεξήγητο.

Μόλις έγινε η παράταξη μπροστά στους θεωρούμενους έρημους λόφους, αμέσως ακούγονται  κανονιοβολισμοί , οι οβίδες των Τούρκων έπεφταν κοντά στο πεζικό μας και άλλοτε διέρχονταν πάνω από τα κεφάλια μας, ενώ το ευζωνικό ακατάπαυστα βάλλει κατά του εχθρού.
               Οι Τούρκοι βλέποντας την μετατόπιση του στρατού μας  νόμισαν ότι γίνεται οπισθοχώρηση. Ορμούν λοιπόν από τα προχώματα τους και φωνάζοντας, προχωρούν προς τα εμπρός. Οι εύζωνοι βλέποντας την σκηνή αυτή δεν χάνουν καιρόν και ακάθεκτοι ορμούν κι αυτοί προς τα εμπρός φωνάζοντας προς τους συναδέλφους τους στρατιώτες «εμπρός ουρέ παιδιά και εφάγαμεν τα σκυλιά». Οι Τούρκοι πανικόβλητοι οπισθοχωρούσαν και κάποιοι αιχμαλωτίζονται.

Από την επίθεση  έπεσαν πληγωμένοι αρκετοί εύζωνοι. Ένας από αυτούς  μάλιστα βρέθηκε μόνος στο πεδίο της μάχης πληγωμένος στον δεξιό βραχίονα. Ένας αξιωματικός του πεζικού, ενώ γίνονταν η επίθεση, στάθηκε  να φωνάξει ένα νοσοκόμο, για να μεταφέρει τον τραυματία στο φορητό χειρουργείο. Αντί όμως να ευχαριστήσει ο πληγωμένος ήρωας, σηκώθηκε και με θυμό κινώντας το άλλο χέρι φώναξε προς τον αξιωματικό «τρέξε κυρ καπετάνιε, τρέξε και είναι σιμά τα σκυλιά. Τρέξε να πάρεις τα κανόνια και δεν τα αφήκαν » και ορμάει εμπρός σαν λιοντάρι για να προφθάσει τα κανόνια.

Να ποίους άνδρες η Ελλάς παρουσίασε στο πεδίο της τιμής της πατρίδος κατά το 1912. Κρατώντας το σπασμένο του χέρι το λιοντάρι, το βλέμμα του το είχε στραμμένο προς τα τουρκικά κανόνια. Δεν αισθάνθηκε πόνο από το χέρι. Πόνεσε η καρδιά του, όταν είδε, ότι οι Τούρκοι δεν άφησαν τα κανόνια, όπως έκαναν στο Σαραντάπορο. Για αυτό θυμώνει προς τον αξιωματικό, διότι δεν φρόντισε να θεραπεύσει τον πόνο της καρδιάς ο οποίος ήταν γενικός και φρόντιζε γι’ ένα σπασμένο χέρι. «Καίτοι ολίγον έλειψε να με κτυπήσει εις το μάτι, μου έλεγε ο αξιωματικός, από τας κινήσεις της χειρός του, εν τούτοις εδικαιολόγησα τον γενναίον μου στρατιώτην. Ελυπήθην μόνον, διότι δεν εσημείωσα το όνομα του».

Έτσι μετά την ήττα του εχθρού, ο δρόμος προς τα Καϊλάρια έμεινε ανοικτός.

Η κατάληψις των Καϊλαρίων. – Παρασπονδία των Τούρκων κατοίκων.

Οι Τούρκοι κάτοικοι, μόλις είδαν ότι ο στρατός τους οπισθοχώρησε και επειδή φοβήθηκαν μήπως κανονιοβοληθεί η πόλη τους, αν αντισταθούν, αποφάσισαν να δηλώσουν ψεύτικη υποταγή στον νικητή ελληνικό στρατό. Έτσι οι προύχοντες και οι χοτζάδες  βγαίνουν από την πόλη κρατώντας λευκή σημαία και συναντούν τον ελληνικό στρατό στον οποίο  αναγγέλλουν ψεύτικα, ότι όλοι οι κάτοικοι υποτάσσονται και ότι δεν πρέπει να κανονιοβοληθεί η πόλη και ούτε να χυθεί άσκοπα αίμα. Πράγματι έγιναν πιστευτοί.

Αφού λοιπόν κρατήθηκαν οι αντιπρόσωποι, στάλθηκε αμέσως ιππικό και κατέλαβε τα Καϊλάρια. Επειδή καμία ταραχή δεν συνέβη, οι αντιπρόσωποι αφέθηκαν ελεύθεροι. Ενώ λοιπόν βάδιζε ανύποπτα η εμπροσθοφυλακή του στρατού μας, ξαφνικά αρχίζει σφοδρό πυρ εναντίον της. Ο στρατός καταλαβαίνοντας την απάτη, διατάχθηκε πολύ γρήγορα σε θέση μάχης αρχίζοντας πυρ κατά των χωρικών και του κρυμμένου τουρκικού στρατού. Η μάχη διεξάγεται με μεγάλο πείσμα.

Μόλις τελείωσε η μάχη, αμέσως διατάσσεται περικύκλωση της πόλης. Διάφορα αποσπάσματα με μεγάλη ταχύτητα καταλαμβάνουν τα γύρω χωρία. Ισχυρά περιπολία αμέσως κάνει έρευνα από σπίτι σε σπίτι και όπου βρέθηκαν όπλα γίνεται σύλληψη  των ενοίκων. Ελάχιστα σπίτια βρέθηκαν χωρίς να ανακαλυφθούν όπλα σε αυτά. Σχεδόν όλοι οι χωρικοί συλλαμβάνονται και οδηγούνται στους στρατώνες όπου φυλακίζονται. Όπως μάθαμε έπειτα καταδικάστηκαν σε θάνατο με  τουφεκισμό. Ο Διάδοχος και Αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος όμως τους χάρισε την ζωή και δεμένοι οδηγήθηκαν στην Κοζάνη, για να μεταφερθούν στην Λάρισα, ως αιχμάλωτοι.

Από τους δικούς μας πολλοί πληγώθηκαν, και λίγοι σκοτώθηκαν. Τα σεπτά λείψανα τους ετάφησαν δίπλα  στα Καϊλάρια παραπλεύρως του δρόμου και πάνω στους τάφους ως διακριτικό σημείο υπάρχει ξύλινος μικρός σταυρός.

 

Ηρωικός χορός μέσα εις τα αλώνια των Καϊλαρίων.

Οι γενναίοι μαχητές λοιπόν μετά την νίκη έχοντας επ’ ώμου, το τουφέκι και στο στήθος τα φυσίγγια, στήνουν χορό μέσα σε ένα μεγάλο αλώνι των Καϊλαρίων , που ίσως να είναι αυτός ο ίδιος χώρος της κεντρικής πλατείας όπου εορτάζουμε σήμερα. Στον χορό προεξάρχουν οι αθάνατοι εύζωνοι, η φουστανέλα των οποίων είναι κατατρυπημένη με σφαίρες.

Ο χορός θέλει και όργανα. Τι καλύτερο από την ελληνική φλογέρα; Κάθε  εύζωνος έφερε την φλογέρα του. Υπό τον ήχο λοιπόν της φλογέρας ο χορός αρχίζει. Οι ήρωες χορευτές σχηματίζουν κύκλο  και κατά σειράν σέρνουν τον χορό.

Πιο πέρα από τον κύκλο του χορού βρίσκονται κάποιοι ήρωες, οι οποίοι για να προετοιμάσουν ένα τέτοιον επινίκιο χορό, κατέβηκαν στον τάφο. Πιο πέρα, βρίσκονται οι νεοσκαμμένοι τάφοι των ηρώων μας. Ποίος ξέρει αν δεν παρακολουθούν και αυτοί από μέσα από τον τάφο τους τον χορό των ηρώων συντρόφων τους;

Οι ημίθεοι χορευτές, μέσα σε αυτό το πανηγύρι , θυμόντουσαν άλλοι τον Μήτρο τους, άλλοι τον Δήμον. Και ενώ στριφογύριζαν, άκουγες από μερικά στόματα, «Θεός συχωρέσοι τον», «Θεός συχωρέσοι τον»…..και  ο χορός εξακολουθούσε.

 Μαζί με την φλογέρα συνόδευαν τον χορό και κλέφτικα τραγούδια. Τα τραγούδια, με τα οποία αντηχούσαν ο Κίσσαβος, τα Άγραφα, η Όσσα, με αυτά τα τραγούδια τώρα αντηχούν τα Μακεδόνικα Βουνά.

Να λοιπόν το 1912 παρόμοιο με το 1821 και σε μεγαλύτερη μάλιστα  κλίμακα. Χόρευε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος πριν πολεμήσει κατα του Ομέρ. Να και  τώρα χορεύουν οι ήρωες, και προχωρούν, για να καταδιώξουν και εκδιώξουν παντελώς από την Ελληνική χώρα τον τύραννο. Πόσον αλησμόνητος χορός είναι αυτός. Με πόση χάρη τον χόρευαν οι ήρωες μας.

 Όπως διέλυσε τον χορό του ο Ανδρούτσος, όταν εμφανίστηκε ο εχθρός, όπως μας διηγείται ο ποιητής, έτσι και οι χορεύοντες  Ανδρούτσοι του 1912 μέσα στα αλώνια των Καϊλαρίων, ξαφνικά με ένα προσκλητήριο σάλπισμα διαλύουν τον χορό, για να προχωρήσουν. Τους περιμένουν κι άλλα μέρη τους περιμένουν κι άλλοι σκλάβοι…….να λυτρωθούν…..

Κλείνω τον σημερινό πανηγυρικό με μια ευχή:

«Μακάρι αν η πατρίδα το χρειαστεί να τους μοιάσουμε!»

Ευχαριστώ!

Τσάνης Ευάγγελος.

Δάσκαλος.

Γραμματέας συλλόγου εκπαιδευτικών α/θμιας εκπ/σης Εορδαίας.

 18-1010 

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων
Εορτολόγιο

Πηγή: Λογισμικό "Σήμερα"

Στατιστικά
  • 24038Συνολικοί επισκέπτες:
  • 11Επισκέπτες σήμερα:
  • 9Επισκέπτες χτες:
  • 99Προηγούμενη εβδομάδα:
  • 216Επισκέπτες ανά μήνα:
  • 0Επισκέπτες τώρα:
Θερμοκρασία
Weather in Ptolemaida
20°
Saturday 16° 
Sunday 21° 
Monday 18°  10°
Tuesday 18° 
tiempo.com  +info